FORENSIC EXPERT OPINION IN THE MECHANISM OF CRIMINAL LAW QUALIFICATION: ISSUES IN DETERMINING THE LIMITS OF EXPERT COMPETENCE

Authors

DOI:

https://doi.org/10.32782/forensic.science.2026.4.10

Keywords:

forensic expert, expert opinion, expert competence, specialised knowledge, criminal law qualification, hidden legal questions

Abstract

The article examines the role of a forensic expert opinion in the mechanism of criminal law qualification and addresses the problem of determining the limits of expert competence. The necessity of distinguishing between the expert’s establishment of criminal-law and significant factual circumstances through the application of specialised knowledge and the determination of the criminal law significance of such circumstances, which falls within the competence of the subjects responsible for criminal law qualification, is substantiated. The practical manifestations of this problem are analysed through the examples of forensic medical, psychological, psychiatric, and economic examinations. The article proposes distinguishing questions of a hidden legal nature, which formally fall within the scope of specialised knowledge but, in substance, require the interpretation of legal categories or criminal law assessment. Subject-matter, epistemological, normative, functional, and qualification criteria for determining the limits of expert competence are formulated. It is proposed to distinguish between subject-matter and functional forms of exceeding the limits of expert competence and to apply the identified criteria preventively when formulating questions to be addressed to an expert and evaluatively when analysing the resulting expert opinion. It is concluded that the proper determination of the limits of expert competence ensures the effective use of specialised knowledge in establishing the factual basis for criminal law qualification without allowing an expert opinion to substitute the independent legal assessment carried out by an investigator, prosecutor, or court.

References

1. Педос Ю. В. Проведення експертизи як форма участі експерта у кримінальному провадженні. Електронне наукове видання «Аналітично-порівняльне правознавство». 2025. Вип. 6, Ч. 3. С. 229–233. DOI: https://doi.org/10.24144/2788-6018.2025.06.3.35.

2. Про судову експертизу : Закон України від 25.02.1994 № 4038-XII. Дата оновлення: 01.01.2026. URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/4038-12#Text (дата звернення: 05.10.2026).

3. Кримінальний процесуальний кодекс України від 13.04.2012 № 4651-VI. Дата оновлення: 21.07.2026. URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/4651-17#Text (дата звернення: 05.10.2026).

4. Курбатова І. С., Подоляка А. М., Харкевич О. О. Висновок експерта у кримінальному провадженні: проблеми допустимості, оцінки та тактики використання сторонами. Експерт: парадигми юридичних наук і державного управління. 2025. № 2 (34). С. 102–115. DOI: https://doi.org/10.32689/2617-9660-2025-2(34)-102-115.

5. Волобуєв А. Ф. Процедура оцінки висновку експерта у кримінальному провадженні. Електронне наукове видання «Аналітично-порівняльне правознавство». 2025. Вип. 3, Ч. 3. С. 39–43. DOI: https://doi.org/10.24144/2788-6018.2025.03.3.5.

6. Смолин Я. В., Василенко С. Р. Проблеми судово-медичної експертизи в умовах воєнного стану. Наукові записки Львівського університету бізнесу та права. Серія економічна. Серія юридична. 2025. Вип. 45. С. 667–674. URL: https://nzlubp.org.ua/index.php/journal/article/view/1765.

7. Вуйма А. Г. Можливості спеціальних знань у доказуванні вини особи у вчиненні кримінального правопорушення. Вісник кримінологічної асоціації України. 2025. Вип. 2 (35), Ч. 1. С. 192–200. DOI: https://doi.org/10.32631/vca.2025.2.13.

8. Тихоненко І. П. Межі компетенції судового експерта-економіста. Судова експертиза. 2026. № 3. С. 97–101. DOI: https://doi.org/10.32782/forensic.science.2026.3.12.

9. Постанова ОП ККС ВС щодо допустимості як доказу висновку експерта, що ґрунтується на медичних документах, які не були відкриті стороні захисту від 27.01.2020 у справі № 754/14281/17 (провадження № 51-218кмо19). URL: https://reyestr.court.gov.ua/Review/87298256 (дата звернення: 05.10.2026).

10. Постанова ККС ВС від 09.07.2025 у справі № 532/2286/22 (провадження № 51-941км25). URL: https://reyestr.court.gov.ua/Review/128813125 (дата звернення: 05.10.2026).

11. Про затвердження Інструкції про призначення та проведення судових експертиз та експертних досліджень та Науково-методичних рекомендацій з питань підготовки та призначення судових експертиз та експертних досліджень : наказ Міністерства юстиції України від 08.10.1998 № 53/5. URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/z0705-98#Text (дата звернення: 05.10.2026).

Published

2026-11-18

How to Cite

Kolomiiets, N., & Lysa, A. (2026). FORENSIC EXPERT OPINION IN THE MECHANISM OF CRIMINAL LAW QUALIFICATION: ISSUES IN DETERMINING THE LIMITS OF EXPERT COMPETENCE. Forensic Science, (4), 75–83. https://doi.org/10.32782/forensic.science.2026.4.10

Issue

Section

Статті